Khó thở đột ngột, môi tím tái, đau ngực hoặc lơ mơ là dấu hiệu cấp cứu. Khi gặp một trong các dấu hiệu này, hãy gọi 115 trước. Bình oxy tại nhà không thay được xe cấp cứu và bác sĩ.
Dịch vụ oxy y tế 24h dành cho một nhóm khác. Đó là người đã có chỉ định thở oxy tại nhà mà bình sắp hết, hoặc gia đình vừa đón người bệnh xuất viện. Phần dưới nói khi nào gọi, gọi nói gì, và làm gì lúc chờ bình.
Khi nào gọi 115, khi nào gọi giao oxy?
Gọi 115 khi người bệnh có dấu hiệu nguy kịch hoặc khó thở mới xuất hiện. Gọi giao oxy khi người bệnh đang ổn định theo chỉ định cũ và chỉ cần thêm khí.
Gọi 115 ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Khó thở đột ngột, thở rít, phải ngồi dậy mới thở được.
- Môi hoặc đầu ngón tay tím tái.
- Đau ngực, vã mồ hôi, tim đập rất nhanh.
- Lơ mơ, khó đánh thức, nói không rõ.
- SpO2 thấp hơn ngưỡng bác sĩ dặn dù đang thở oxy đúng lưu lượng.
Gọi giao oxy khi người bệnh đang thở oxy ổn định theo chỉ định và kim bình tụt về vùng 50 bar.
Nếu đang thở oxy mà tình trạng xấu đi, đừng tự tăng lưu lượng. Hãy gọi 115 hoặc liên hệ bác sĩ điều trị. Cách phân biệt từng mức khó thở có tại bài bốn mức độ khó thở hụt hơi.
Dịch vụ oxy y tế 24h phục vụ ai?
Dịch vụ phục vụ người đã có chỉ định thở oxy tại nhà và gia đình của họ, gồm ba nhóm.
- Người bệnh mạn tính đang thở oxy dài ngày, như COPD hoặc xơ phổi, cần đổi bình định kỳ.
- Người vừa xuất viện, được bác sĩ dặn thở oxy tiếp theo một lưu lượng cụ thể.
- Gia đình có bình sắp cạn ngoài giờ hành chính, như nửa đêm, rạng sáng hay ngày lễ.
OXY Y TẾ HƯNG PHÁT 24H nhận cuộc gọi 24/24, kể cả Tết và ngày lễ.
Dịch vụ không dành cho người chưa được bác sĩ khám. Oxy là một loại thuốc, liều do bác sĩ quyết định. Nhân viên giao bình chỉ lắp đặt và hướng dẫn vận hành, không chỉ định lưu lượng thay bác sĩ.
Gọi đặt oxy cần nói những gì?
Khi gọi oxy y tế 24h, cần nói năm thông tin: địa chỉ, dung tích bình, mức kim, lưu lượng chỉ định và số điện thoại người nhận. Có đủ năm thông tin này, nhân viên mang đúng loại bình ngay chuyến đầu.
- Địa chỉ cụ thể, kèm một mốc dễ tìm gần nhà.
- Dung tích bình đang dùng: 5, 8, 10, 14 hay 40 lít.
- Mức kim áp suất hiện tại, đọc trên mặt đồng hồ, đơn vị bar.
- Lưu lượng bác sĩ chỉ định, ví dụ 2 lít mỗi phút.
- Số điện thoại người sẽ ra mở cửa, nhất là khi nhà ở chung cư hoặc trong hẻm sâu.
Nếu đặt lần đầu, nói thêm người bệnh dùng ống thông mũi hay mặt nạ. Nhân viên sẽ mang theo phụ kiện phù hợp.
Kim còn 20 bar hay 50 bar thì thở được bao lâu?
Ở lưu lượng 2 lít mỗi phút, bình 10 lít còn 20 bar dùng thêm khoảng 100 phút. Nếu kim còn 50 bar, thời gian tăng lên khoảng 250 phút.
Cách tính rất đơn giản. Lượng khí còn lại bằng dung tích bình nhân với áp suất trên đồng hồ. Thời gian dùng bằng lượng khí chia cho lưu lượng.
| Dung tích bình | Khí còn ở 20 bar | Thời gian ở 2 L/phút | Khí còn ở 50 bar | Thời gian ở 2 L/phút |
|---|---|---|---|---|
| 5 lít | 100 lít | 50 phút | 250 lít | 125 phút |
| 8 lít | 160 lít | 80 phút | 400 lít | 200 phút |
| 10 lít | 200 lít | 100 phút | 500 lít | 250 phút |
| 14 lít | 280 lít | 140 phút | 700 lít | 350 phút |
| 40 lít | 800 lít | 400 phút | 2.000 lít | 1.000 phút |
Đây là con số lý thuyết, thực tế ngắn hơn một chút. Nếu bác sĩ chỉ định lưu lượng khác, lấy cột lượng khí chia cho lưu lượng đó. Hướng dẫn đầy đủ có tại bài cách tính thời gian sử dụng bình khí oxy.
Vì vậy nên gọi khi kim về vùng 50 bar, đừng chờ tới 20 bar.
Trong lúc chờ bình tới, nên làm gì?
Giữ người bệnh nghỉ yên, giữ đúng lưu lượng đang thở và theo dõi SpO2. Không tăng lưu lượng để bù khi thấy kim tụt, vì làm vậy bình hết nhanh hơn.
- Cho người bệnh ngồi hoặc nằm đầu cao, hạn chế đi lại và nói chuyện.
- Đo SpO2 mỗi 15–20 phút và ghi lại số đo.
- Tắt bếp gas, cất bật lửa, không thắp nhang gần bình.
- Cử một người giữ điện thoại và ra đón nhân viên.
Nếu SpO2 tụt dưới ngưỡng bác sĩ dặn, hoặc xuất hiện tím tái, lơ mơ, đau ngực, hãy gọi 115 ngay. Đừng đợi bình mới tới rồi mới quyết định.
Vì sao nên giữ sẵn một bình dự phòng?
Bình dự phòng biến tình huống gấp thành một lần đổi bình bình thường. Khi bình chính cạn, gia đình chỉ cần chuyển đồng hồ sang bình thứ hai rồi gọi đổi.
Đường kẹt hay mưa ngập có thể kéo dài thời gian giao. Một bình dự phòng che được khoảng trễ đó.
- Chọn bình dự phòng cùng loại đầu van với bình chính để dùng chung đồng hồ.
- Dựng đứng, cố định chân đế, đặt cách bếp và nguồn lửa tối thiểu 5 mét.
- Khi đã dùng tới bình dự phòng, gọi đổi bình chính ngay.
Quy trình và chi phí cho mỗi lần đổi có tại bài đổi bình oxy y tế tại nhà.
Nhân viên tới nơi, cần kiểm tra những gì?
Kiểm tra bốn điểm trước khi nhân viên rời đi.
- Kim áp suất của bình mới chỉ vùng 150 bar.
- Tem kiểm định trên thân bình còn hạn.
- Không có tiếng xì ở đầu van và các mối nối.
- Cột bi lưu lượng đứng đúng mức bác sĩ chỉ định, không phải mức mặc định.
Sau khoảng 15–20 phút, đo lại SpO2 để kiểm chứng. Cách lắp và mở van đúng có tại bài cách sử dụng bình oxy y tế tại nhà.
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), 25/08/2021: Hướng dẫn sử dụng bình oxy y tế tại nhà.
- MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ: Oxygen Therapy.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Mọi quyết định về thở oxy phải theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trong trường hợp khẩn cấp, liên hệ cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi 115.
Câu hỏi thường gặp
Gọi oxy y tế 24h lúc nửa đêm có được không?
Được. Đường dây nhận cuộc gọi suốt đêm, kể cả rạng sáng, Tết và ngày lễ. Thời gian giao thường 30–60 phút tùy khu vực. Phí giao ngoài giờ có thể khác ban ngày, nên hỏi tổng tiền ngay khi gọi để không bị bất ngờ.
Chưa có chỉ định của bác sĩ thì có nên tự đặt bình oxy không?
Không nên. Khó thở mới xuất hiện cần bác sĩ tìm nguyên nhân trước. Tự thở oxy dễ khiến người nhà chủ quan khi bệnh đang nặng lên. Với một số bệnh phổi mạn, thở quá nhiều oxy còn gây hại. Hãy đi khám, hoặc gọi 115 nếu có dấu hiệu nguy cấp.
Người bệnh mệt hơn thì có được tự tăng lưu lượng không?
Không. Lưu lượng do bác sĩ chỉ định theo bệnh và chỉ số SpO2 của từng người. Người bệnh mệt hơn là tín hiệu cần liên hệ bác sĩ điều trị, không phải tín hiệu để vặn núm. Nếu kèm tím tái, lơ mơ hoặc đau ngực, gọi 115 ngay.
Đổi bình xong thì bình rỗng xử lý thế nào?
Nhân viên lắp bình mới rồi mang bình rỗng về trong cùng chuyến. Nếu muốn giữ thêm một bình làm dự phòng, hãy báo trước khi gọi. Nhân viên sẽ mang đủ số bình và báo khoản cọc vỏ tương ứng.
Cần bình oxy y tế giao tận nhà? Gọi 0901.103.523 — giao 30–60 phút tùy khu vực tại TP.HCM, miễn phí lắp đặt và hướng dẫn sử dụng, hỗ trợ 24/24.
