Máy đo SpO2 là thiết bị kẹp đầu ngón tay, cho biết phần trăm oxy trong máu sau vài chục giây. Với gia đình có người thở oxy tại nhà, đây là công cụ để biết oxy có đang phát huy tác dụng hay không. Bài viết nêu ba nhóm máy thường gặp và cách chọn cho đúng nhu cầu.
Ba nhóm máy đo SpO2 trên thị trường
Phần lớn máy bán lẻ tại Việt Nam thuộc một trong ba nhóm, khác nhau ở cách gắn cảm biến chứ không khác nhiều về nguyên lý.
| Loại máy | Phù hợp với | Lưu ý khi chọn |
|---|---|---|
| Kẹp ngón tay | Gia đình, theo dõi hằng ngày | Phổ biến nhất, gọn nhẹ |
| Có dây cảm biến | Người nằm lâu, ít cử động | Đo ổn định hơn khi ngủ |
| Cho trẻ sơ sinh | Trẻ nhỏ, đầu ngón bé | Phải đúng cỡ mới đo đúng |
Loại kẹp ngón tay phổ biến nhất, gọn, đo nhanh, phù hợp theo dõi hằng ngày. Đây là loại đa số gia đình nên chọn.
Loại có dây cảm biến dán vào ngón rồi nối dây về máy. Ưu điểm là giữ ổn định khi người bệnh nằm lâu hoặc ngủ, không rơi ra như loại kẹp.
Loại cho trẻ sơ sinh có cảm biến nhỏ hơn hẳn. Không thể thay thế bằng máy người lớn vì đầu kẹp rộng làm ánh sáng lọt vào, cho chỉ số sai.
Chọn máy đo SpO2 cần nhìn vào đâu?
- Độ ổn định — đo ba lần liên tiếp cùng một ngón, chênh không quá 2%. Đây là phép thử quan trọng nhất và ai cũng làm được ngay tại quầy.
- Hiển thị cả nhịp tim — gần như mọi máy đều có, nhưng nên xác nhận. Hai số đi cùng nhau mới đủ để báo bác sĩ.
- Màn hình đủ lớn — người cao tuổi tự đo cần nhìn rõ số mà không cần kính.
- Nguồn pin dễ thay — pin AAA thông dụng tiện hơn pin sạc chuyên dụng khi cần gấp lúc nửa đêm.
- Có giấy tờ nguồn gốc — thiết bị y tế trôi nổi không rõ xuất xứ dễ cho chỉ số lệch mà người dùng không biết.
Bốn lỗi khiến chỉ số sai
Máy tốt vẫn cho số sai nếu đo không đúng cách. Bốn nguyên nhân thường gặp nhất:
- Sơn móng tay hoặc móng giả cản tia sáng, cho chỉ số thấp giả.
- Tay lạnh làm mạch máu đầu ngón co lại, máy khó bắt tín hiệu.
- Cử động trong lúc đo khiến số nhảy liên tục, không ổn định.
- Vừa vận động xong — cần nghỉ ít nhất 5 phút trước khi đo.
Quy trình đo đúng từng bước có tại bài cách đo và đọc chỉ số SpO2.
Đo xong rồi làm gì với con số?
Con số chỉ có ý nghĩa khi biết ngưỡng. Mức 97–100% là bình thường, dưới 94% cần theo dõi, dưới 90% phải xử trí ngay. Riêng bệnh nhân COPD có ngưỡng riêng do bác sĩ đặt.
Chi tiết từng ngưỡng có tại SpO2 bao nhiêu là bình thường. Nếu chỉ số thấp và bác sĩ đã chỉ định thở oxy, xem bảng giá bình oxy y tế để dự trù chi phí.
Hướng dẫn về liệu pháp oxy có tại MedlinePlus – Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ.
Ý nghĩa của chỉ số và cách đọc hai con số trên máy có tại bài SpO2 là gì.
Nguồn tham khảo
- Hướng dẫn sử dụng bình ô-xy y tế tại nhà — HCDC TP.HCM, 25/08/2021: SpO2 dưới 94% được xếp vào dấu hiệu thiếu oxy, kèm cách đếm nhịp thở và bắt mạch tại nhà.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Mọi quyết định về thở oxy phải theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trong trường hợp khẩn cấp, liên hệ cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi 115.
Mặt bằng giá máy đo SpO2
Hưng Phát 24H không kinh doanh máy đo SpO2, nên phần này chỉ là thông tin tham khảo để anh chị không mua hớ.
Trên thị trường có ba khoảng giá khá rõ. Loại rẻ nhất bán tràn lan ở các sàn thương mại điện tử, không nhãn hiệu, không giấy tờ. Loại tầm trung là hàng có thương hiệu, có tem nhập khẩu. Loại cao hơn là máy dùng trong cơ sở y tế, có kiểm định.
Với nhu cầu theo dõi tại nhà, loại tầm trung có giấy tờ đầy đủ là hợp lý. Điều quan trọng hơn giá là máy có nguồn gốc rõ ràng — vì một chiếc máy sai số vài phần trăm còn nguy hiểm hơn là không có máy, do nó khiến cả nhà yên tâm nhầm.
Bảo quản và thay pin
Máy đo SpO2 hỏng thầm lặng chứ ít khi hỏng hẳn, nên vài thói quen đơn giản giúp giữ chỉ số đáng tin lâu hơn:
- Tháo pin khi không dùng lâu — pin chảy nước là nguyên nhân hỏng phổ biến nhất.
- Lau cửa sổ cảm biến bằng khăn khô mềm, không xịt cồn trực tiếp vào khe máy.
- Không để trong xe hoặc nơi nắng nóng, nhiệt độ cao làm hỏng màn hình và cảm biến.
- Thay pin ngay khi màn hình mờ, vì pin yếu cho chỉ số sai chứ không phải lúc nào cũng tắt máy.
Khi nào nên thay máy?
Thay máy khi chỉ số nhảy loạn giữa các lần đo, khi máy luôn cho một con số cố định, hoặc khi sóng mạch không hiện. Ba dấu hiệu đó cho thấy máy không còn dùng được:
Chỉ số nhảy loạn giữa các lần đo liên tiếp. Đo ba lần cách nhau một phút trên cùng một ngón, chênh nhau quá 3–4% trong khi người bệnh ngồi yên là bất thường.
Máy luôn cho một con số cố định bất kể đo ai. Đây là dấu hiệu cảm biến đã hỏng và máy đang trả về giá trị mặc định.
Sóng mạch không hiện hoặc chập chờn dù tay đã ấm và kẹp kín.
Cách thử nhanh: đo cho một người khoẻ mạnh trong nhà. Nếu máy không cho ra vùng 97–100% ở người khoẻ, đừng tin nó khi đo cho người bệnh nữa.
Máy đo SpO2 hoạt động thế nào?
Hiểu nguyên lý giúp anh chị biết vì sao vài tình huống lại cho chỉ số sai.
Máy phát hai chùm sáng qua đầu ngón tay — một ánh sáng đỏ và một ánh sáng hồng ngoại. Hemoglobin đang mang oxy và hemoglobin không mang oxy hấp thụ hai loại ánh sáng này ở mức khác nhau. Cảm biến ở phía đối diện đo phần ánh sáng đi xuyên qua, rồi tính ra tỷ lệ phần trăm.
Từ nguyên lý đó suy ra ngay ba điều: sơn móng tay cản ánh sáng nên làm sai chỉ số; ánh sáng mạnh chiếu vào khe kẹp gây nhiễu; và máy cần bắt được nhịp mạch để phân biệt máu động mạch với mô xung quanh — nên tay lạnh, mạch yếu thì chỉ số không đáng tin.
Đồng hồ thông minh đo SpO2 có tin được không?
Dùng để tham khảo xu hướng thì được, dùng để quyết định y tế thì không. Đây là câu hỏi ngày càng nhiều người hỏi khi đồng hồ thông minh có sẵn tính năng đo SpO2.
Đồng hồ đeo tay đo ở cổ tay — nơi mạch yếu hơn đầu ngón tay nhiều — và cảm biến phải chống lại cử động liên tục cùng độ chặt dây đeo thay đổi. Phần lớn nhà sản xuất cũng ghi rõ trong tài liệu rằng tính năng này dành cho theo dõi sức khoẻ chung, không phải thiết bị y tế.
Với người bệnh cần theo dõi thật, một máy kẹp ngón tay có nguồn gốc rõ ràng đáng tin hơn hẳn. Nếu đồng hồ báo chỉ số thấp, hãy coi đó là tín hiệu để lấy máy kẹp ra đo lại, không phải kết luận.
Ba trường hợp máy cho chỉ số không đáng tin
| Tình huống | Máy hiển thị | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Ngộ độc khí CO | Cao giả, có thể 98% | Ra nơi thoáng, gọi 115 |
| Thiếu máu nặng | Tỷ lệ cao nhưng thiếu oxy | Đi khám, xét nghiệm máu |
| Mạch quá yếu | Không ra số hoặc sai nhiều | Làm ấm tay, đo lại |
Ngộ độc khí CO. Máy không phân biệt được hemoglobin gắn oxy với hemoglobin gắn khí carbon monoxide, nên trong tình huống cháy nhà hoặc đốt than trong phòng kín, chỉ số có thể hiện 98% trong khi người bệnh đang thiếu oxy nghiêm trọng.
Thiếu máu nặng. Máy đo tỷ lệ hemoglobin đang mang oxy, không đo tổng lượng oxy. Người thiếu máu nặng có thể có tỷ lệ 98% nhưng tổng lượng oxy tới mô vẫn thiếu vì quá ít hồng cầu.
Mạch quá yếu. Tụt huyết áp, sốc, tay lạnh cóng — máy không bắt được sóng mạch nên hoặc không hiện số, hoặc hiện số sai lệch nhiều.
Trong cả ba trường hợp, tình trạng người bệnh quan trọng hơn con số. Người thở gấp, lơ mơ, môi tím thì cần cấp cứu bất kể máy hiện bao nhiêu.
Mua máy rồi thì dùng ra sao?
Nhiều gia đình mua máy về, đo vài lần rồi cất tủ. Để máy thật sự có ích, cần ba thói quen:
- Đo một lần khi người bệnh đang khoẻ để biết chỉ số nền của riêng họ. Không có mốc nền thì sau này không biết 94% là bình thường hay đã tụt.
- Ghi lại kèm giờ và tình trạng lúc đo, không chỉ nhớ trong đầu.
- Kiểm tra máy định kỳ bằng cách đo cho một người khoẻ mạnh trong nhà.
Cách đo đúng từng bước có tại bài cách đo SpO2 đúng.
Câu hỏi thường gặp
Máy đo SpO2 giá rẻ có dùng được không?
Dùng được nếu đo ổn định và lặp lại cùng kết quả. Cách kiểm tra đơn giản: đo ba lần liên tiếp trên cùng ngón, chênh lệch không quá 2% là chấp nhận được. Máy cho số nhảy loạn mỗi lần đo thì không nên dùng để theo dõi người bệnh.
Có cần máy riêng cho trẻ nhỏ không?
Có. Đầu kẹp người lớn quá rộng so với ngón tay trẻ, ánh sáng lọt vào khe hở làm chỉ số sai. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ cần loại có cảm biến đúng cỡ. Nếu chỉ thỉnh thoảng đo, nên nhờ nhân viên y tế đo giúp.
Máy đo SpO2 có thay được việc đi khám không?
Không. Máy chỉ cho biết một con số tại một thời điểm, không cho biết nguyên nhân. Chỉ số thấp kéo dài cần bác sĩ khám và làm thêm xét nghiệm. Máy đo giúp phát hiện sớm và theo dõi, không dùng để tự chẩn đoán.
Hưng Phát 24H có bán máy đo SpO2 không?
Hiện tại chúng tôi tập trung vào bình oxy y tế và phụ kiện đi kèm. Với máy đo SpO2, gia đình có thể mua tại nhà thuốc lớn hoặc cửa hàng thiết bị y tế. Nếu cần tư vấn ngưỡng chỉ số nào thì phải dùng oxy, gọi hotline để được hướng dẫn.
Cần bình oxy y tế giao tận nhà? Gọi 0901.103.523 — giao 30–60 phút tùy khu vực tại TP.HCM, miễn phí lắp đặt và hướng dẫn sử dụng, hỗ trợ 24/24.
